Een samenleving die negentig-jarigen dwingt om een smartphone te gebruiken om toegang te kunnen houden tot basisbehoeftes zoals de bankrekening, is niet een ontwikkelde samenleving, maar een samenleving die ouderen aan de kant schuift.

In 2026 is alles verworden tot een app, een code, een portal, waarbij voor alles en nog wat een wachtwoord nodig is. En juist die mensen die ons land hebben gebouwd en gediend met hun eigen handen, merken nu dat ze er niets meer van begrijpen, alsof ze compleet ongeletterd zijn.

Als de simpelste dingen zoals geld van hun rekening halen, een afspraak bij de dokter maken of een rekening betalen, hulp vergt van een zoon of kleinkind - ervan uitgaande dat die er zijn en ook nog in de buurt wonen - heeft het systeem gefaald.

Dat is geen vooruitgang, dat is uitsluiting. Technologie zou mensen moeten dienen, niet bepalen wie het nog waard is om mee te mogen doen.

Ik heb vaak verzucht dat het maar goed was dat mijn hoogbejaarde moeder niks online deed... ze zou allang al haar geld zijn kwijtgeraakt aan hackers, bedriegers en andere dieven. Bizar dat ik zoiets zelfs maar denk.

De uitsluiting van het dagelijks leven, de vereenzaming (want de overheid wil zo graag dat mensen zolang mogelijk zelfstandig moeten kunnen blijven wonen, in de buurt waar ze al decennia wonen in hetzelfde huis, maar waar niemand meer over is van de oude buurt waar ze het ooit zo gezellig hebben gehad), zorgt ervoor dat onze ouderen als last worden gezien.

Tegelijkertijd worden mensen steeds ouder, en een steeds groter percentage ouderen krijgt Alzheimer en dementie, terwijl allang bekend is dat juist midden in de maatschappij blijven staan, je nog waardevol voelen, dagelijks gesprekken hebben met anderen en daardoor geprikkeld worden, dat proces afremt.

Maar nee. Heb je de dokter nodig, dan moet je inloggen in je portal, online je klachten doorgeven, en wellicht is er binnenkort wel een gezellige robot die je steunkousen komt aantrekken 's ochtends.

De last voor je kinderen, als je die al hebt, wordt steeds zwaarder. En wat als je geen kinderen hebt, of als je kinderen ver weg en zelfs in het buitenland wonen? Je (nieuwe) buurtjes hoef je niet te vragen. Die wonen al een paar jaar naast je: leuk stel hoor, maar met allebei een fulltime baan, of met een paar heel jonge kinderen, die niet zitten te wachten op zorg of aandacht voor een oude buurvrouw, laat staan dat ze haar naam weten.

Toen ik jaren geleden nog veel reisde ben ik in veel delen van de wereld geweest die weleens respectloos "onderontwikkeld" worden genoemd. Het respect dat daar voor ouderen wordt getoond is hartverwarmend, maar in hun ogen doornormaal.

De ouderen worden op een respectvolle manier aangesproken, ze staan midden in hun samenleving en hun mening wordt gevraagd bij alle belangrijke beslissingen. Hoe anders is het inmiddels in onze "moderne" maatschappij.

Mijn moeder had Alzheimer en vasculaire dementie. Ze is in de loop van jaren langzaam achteruit gegaan en begreep op het laatst bijna niets meer. Ik ben ontzettend blij dat ze haar laatste jaren in een fijn verzorgingshuis heeft kunnen wonen, met mensen om zich heen, veel activiteiten en muziek, de maaltijden gezamenlijk gebruiken en zorg op elk gebied toen ze dat steeds meer nodig had.

Nu mensen steeds ouder worden, moet ik er niet aan denken dat er straks geen mogelijkheden meer zouden zijn om de laatste jaren van je leven onder mensen, gezellig en vooral veilig te kunnen doorbrengen. Ik heb met eigen ogen gezien hoe belangrijk dat is.

Kijk, ik begrijp heus wel dat we niet meer terug kunnen naar de vijftiger-jaren, en dat ook niet moeten willen. Maar zijn we niet doorgeslagen naar de andere kant? Met "inzetten op zelfredzaamheid" versus aandacht en community? Met als gevolg uitsluiting, diepe eenzaamheid en totale afhankelijkheid van gadgets, codes en technologie.

Er moet toch een middenweg zijn...

Geschreven door Annemie Derix